تَنى چند به پارسى گردانىِ آن همّت گماشته‌اند ، از جمله شمس الفصحاء ميرزا محمّد محيط قمى ، و فرزانهء فقيد شيخ محمّد باقر ساعدى . همچنين ابراهيم بن مير معصوم قزوينى تقريظى به سال 1126 ه بر آن نگاشته است « 1 » . امّا ظاهراً نخستين ترجمهء آن - كه كتاب فَرا روست - به خامهء نوهء برادر مؤلّف يعنى علّامه مولى نور الدّين محمّد بن مرتضى كاشانى شُهره به نور الدين اخبارى باشد ، چرا كه كارِ خود را در شب بيست و چهارم از ماه ربيع الأوّل 1098 ه به پايان برده است . او كه تا سال 1115 ه مىزيسته ، از بزرگان و صاحب قلمانِ خاندان علمى فيض به شمار بوده و از بزرگانى همچون مولى محمّد طاهر قمى ، علّامه محمّد باقر مجلسى و عموى پدرش فيض كاشانى دانش آموخته و اجازهء روايت گرفته است . وى سروده‌ها و چامه‌هايى به تازى و پارسى دارد كه در آنها به « فقير » تخلّص كرده است . آثار متعدّد گرانبهايى نيز از خود بر جاى گذاشته كه برخى از آنها - همچون كتاب حاضر - پيوندى با نگاشته‌هاى عموى بزرگوارش دارد ، مانند : تعليقات بر تفسير صافى ، مستدرك الوافي و تك نگاشتى در گزارهء احوال فيض كاشانى « 2 » . و از اين بر مىآيد كه در ميان استادانِ خود بيشتر تحت تأثير فيض بوده است . همچنين افزون بر ريز بينى و چيره دستى در فنّ ترجمه ، نثر استوار و شيواى او

--> ( 1 ) . نگر : فهرستهاى خود نوشتِ فيض كاشانى : 167 - 169 . ( 2 ) . براى شناخت بيشتر نور الدّين اخبارى و نگاشته‌هاى قلمىاش ، نگر : هدية ذوي الفضل و النهىبترجمة علم الهدى ، از شهاب الدين مرعشى نجفى - مطبوع در سر آغاز جلد نخستِ معادن الحكمة - صص 30 - 35 . و نيز پيشگفتار استاد حسين درگاهى بر تحقيقِ تفسير المعين 1 : 7 - 18 . طبع كتابخانهء آية اللّه مرعشى قم .